Transit taşımacılık, malın bir ülkeden ithal edilmeden geçirilmesidir: gümrük vergisi ve ithalatta KDV doğmaz, karşılığında bir teminat verilir. Uzun güzergâhlarda süreyi belirleyen şey mesafe değil, ara ülkelerde ne yapıldığıdır — her ülkede ayrı ithalat ve ihracat yapılırsa beyanlar, teminatlar ve bekleme günleri üst üste birikir.
| Belge | Kapsam | Not |
|---|---|---|
| T1 | Serbest dolaşımda olmayan eşyanın transiti | Ortak transit ülkelerinde tek işlemle devam eder |
| T2 / T2F | Serbest dolaşımdaki eşyanın statüsünü koruyarak transiti | Belirli hâllerde kullanılır |
| TIR Karnesi | TIR Sözleşmesi’ne taraf ülkeler arasında karayolu transiti | Ortak transit dışındaki güzergâhlarda yaygın |
| Ulusal transit | Tek ülke içinde iki gümrük idaresi arası | Liman–antrepo hareketleri |
T1 belgesinin ne olduğunu ve nasıl kapatıldığını ayrı bir yazıda anlattık. Kritik nokta şu: transit, mal varış gümrüğüne ulaşıp işlem kapatıldığında biter. Kapatılmayan bir transit, teminatın çözülmemesi ve sonradan tahakkuk demektir.
Ortak Transit Sözleşmesi, taraf ülkeler arasında tek bir transit beyanıyla hareket edilmesini sağlar. Gürcistan 1 Şubat 2025 itibarıyla bu sisteme dâhil oldu; bu, Avrupa’dan çıkan bir işlemin Gürcistan’a kadar tek beyanla sürebilmesi ve ara aşamalardaki evrak ile teminat yükünün azalması anlamına geliyor.
Bu değişiklik en çok Azerbaycan, Kazakistan ve Özbekistan yönündeki yüklerde hissediliyor. Ancak dikkat: sadeleşen kısım güzergâhın Avrupa tarafıdır; Hazar geçişi bundan etkilenmez.
Hayır. Mal ithal edilmediği için gümrük vergisi ve ithalatta KDV doğmaz. Karşılığında rejim süresince geçerli bir teminat verilir.
Serbest dolaşımda olmayan eşyanın transitinde kullanılan beyandır. Ortak transit sistemine taraf ülkeler arasında tek bir işlemle devam edebilir, böylece ara ülkelerde ayrı beyan ve teminat gerekmez.
Mal varış gümrük idaresine sunulup beyan usulüne uygun kapatıldığında. Teslim edilmiş olması tek başına yeterli değildir; kapatılmayan işlem teminatın çözülmemesine ve sonradan tahakkuka yol açar.
Evet, 1 Şubat 2025 itibarıyla Ortak Transit Sözleşmesi’ne taraftır. Avrupa’dan başlayan bir transit işlemi Gürcistan’a kadar tek beyanla sürdürülebilir.
T1, ortak transit sistemi içindeki elektronik beyandır. TIR karnesi ise TIR Sözleşmesi’ne taraf ülkeler arasında kullanılan uluslararası transit belgesidir. Hangisinin uygun olduğu güzergâha göre değişir.
Evet ve sık kullanılır. Mal transit rejimiyle antrepoya alınır, orada ithal edilmeden bekler, alıcı bulunduğunda ya serbest dolaşıma girer ya da yeniden ihraç edilir.
Malın ara ülkeye fiilen girdiği yapılarda evet, aksi hâlde gereksiz vergi doğar. Menşe ve dolaşım belgelerinin doğru kurgulanması da ayrıca önem taşır.
Yükleme yeri, nihai varış ülkesi, geçilecek güzergâh, GTİP, koli sayısı, ölçü ve ağırlık. En önemlisi: malın hangi ülkede ithal edileceği. Tüm evrak kurgusu bu cevaba bağlı.
Malın nerede ithal edileceğini baştan söyleyin. Buna göre transit ya da ithalat kurgusunu kuruyor, teminatı yönetiyor ve açık pozisyonu kapanana kadar takip ediyoruz.