EORI numarası, Avrupa Birliği gümrük idareleriyle işlem yapan her tüzel ve gerçek kişiye verilen tekil kayıt numarasıdır. AB’ye mal gönderen bir Türk ihracatçısı için doğrudan zorunlu değildir — ama alıcınızın EORI’si yoksa malınız ithalat gümrüğünde beyan edilemez. Türk firmalarının en sık yaşadığı gecikmelerden biri tam olarak burada doğar: konteyner limanda, alıcının kaydı yok.
EORI nedir, kime verilir
EORI, Economic Operators Registration and Identification kısaltmasıdır. AB genelinde tek bir sisteme kayıtlı, ülke kodu artı ulusal vergi numarasından türetilen bir numaradır — örneğin İtalya’da IT ile başlar, Almanya’da DE ile.
Numaranın işlevi basittir: gümrük beyannamesini kim veriyor, malın sahibi kim, sorumluluk kimde — bunların hepsi tek numara üzerinden izlenir. AB’nin herhangi bir üye ülkesinde alınan EORI, 27 ülkenin tamamında geçerlidir. İkinci bir ülkede ayrıca kayıt olunmaz.
| Taraf | EORI gerekir mi | Neden |
|---|---|---|
| AB’deki ithalatçı (alıcınız) | Evet, zorunlu | İthalat beyannamesi EORI olmadan verilemez |
| AB’deki ihracatçı | Evet | İhracat beyannamesi için |
| Türk ihracatçı | Kural olarak hayır | Beyanı AB tarafındaki alıcı veya temsilci verir |
| Türk firma, AB’de gümrük beyanı veriyorsa | Evet | DDP teslimde beyanı siz veriyorsanız üçüncü ülke EORI’si gerekir |
Türk firması ne zaman EORI almak zorunda kalır
Kural şu: AB gümrüğüne beyan veren taraf EORI’ye ihtiyaç duyar. Normal bir FOB veya CIF satışta bu taraf alıcıdır ve sizin numaraya ihtiyacınız olmaz. Ama teslim şeklini değiştirdiğiniz anda tablo değişir.
DDP teslimde ithalat gümrüğünü, vergisini ve KDV’sini satıcı üstlenir. Bu, AB içinde beyanname verecek bir kimliğe sahip olmanız demektir. Üçüncü ülke firmaları için iki yol vardır: AB’de bir üye ülkeden üçüncü ülke EORI’si almak, ya da dolaylı temsil yoluyla AB’de yerleşik bir gümrük temsilcisinin kendi EORI’si üzerinden işlem yaptırmak. İkinci yol daha hızlıdır ama temsilci, vergi borcunda sizinle birlikte müteselsil sorumlu olur — bu yüzden her temsilci bu riski almaz.
Aynı durum konsinye satışta, AB’de stok tutmada ve fuar malı gönderiminde de karşınıza çıkar.
Numarayı doğrulamak
Alıcınız size bir EORI numarası verdiğinde geçerliliğini kontrol edebilirsiniz. Avrupa Komisyonu’nun doğrulama servisi numarayı sorgular ve geçerli olup olmadığını söyler. Firma adı ve adresi ise yalnızca ilgili firma bu bilginin yayınlanmasına izin verdiyse görünür — görünmemesi numaranın geçersiz olduğu anlamına gelmez.
Pratikte üç şeyi kontrol ediyoruz: numara geçerli mi, ülke kodu beklenen ülkeyle uyuşuyor mu, ve faturadaki firma unvanı ile beyan edilecek taraf aynı mı. Üçü de tutmuyorsa yükleme öncesinde sormak, limanda çözmeye çalışmaktan çok daha ucuzdur.
EORI ile karıştırılan numaralar
| Numara | Ne işe yarar | EORI ile ilişkisi |
|---|---|---|
| KDV numarası (VAT) | Vergi dairesi kaydı, KDV işlemleri | Farklıdır; EORI genelde KDV numarasından türetilir ama aynı şey değildir |
| Vergi kimlik numarası | Ulusal vergi kaydı | EORI’nin temelini oluşturur |
| AEO yetkisi | Yetkilendirilmiş yükümlü statüsü | EORI üzerine kurulur; ayrı bir başvuru ve denetim gerektirir |
| Türkiye’deki gümrük sistem numarası | Türk gümrük idaresi kaydı | AB’de geçerli değildir |
Bu ayrımın pratik sonucu şudur: alıcınızın KDV numarasını almanız, EORI’sinin olduğunu göstermez. İki numarayı ayrı ayrı sormak gerekir.
Evrak setindeki yeri
EORI numarası ithalat beyannamesinde yer alır ve genellikle ticari faturada da belirtilir. Avrupa’ya giden bir sevkiyatta dosyanın tamamı şöyle görünür:
- Ticari fatura (alıcının EORI ve KDV numarasıyla)
- Çeki listesi
- A.TR veya EUR.1 — tercihli gümrük vergisi için
- CMR belgesi (karayolu) veya konşimento (deniz)
- Gerekiyorsa T1 transit beyannamesi
Bu setin tamamını yükleme öncesinde kontrol ediyoruz. Eksik bir numara, eksik bir belgeden daha pahalıya mal olur; çünkü belge sonradan gönderilebilir, kayıt işlemi ise günler alır.
Ne yapıyoruz
- Gümrükleme — ihracat tarafında beyan, AB tarafında muhabir ağı üzerinden ithalat gümrüğü.
- Teklif aşamasında alıcının EORI ve KDV numarasının sorulması ve doğrulanması.
- DDP teslim kurgularında AB tarafındaki temsil yapısının kurulması.
- İtalya, İspanya ve diğer AB destinasyonlarına düzenli komple ve parsiyel hatlar.
- Dış ticaret danışmanlığı — ilk kez AB’ye satış yapan firmalar için süreç kurulumu.
Sık sorulan sorular
EORI numarası nedir?
Avrupa Birliği gümrük idareleriyle işlem yapan tarafların tekil kayıt numarasıdır. Ülke kodu ve ulusal vergi numarasından türetilir; bir üye ülkede alındığında AB’nin tamamında geçerlidir.
Türk ihracatçının EORI numarası olması gerekir mi?
Kural olarak hayır. AB gümrüğüne beyanı alıcı veya onun temsilcisi verir. Ancak DDP teslim gibi beyanı sizin verdiğiniz kurgularda üçüncü ülke EORI’si ya da AB’de yerleşik bir temsilci üzerinden dolaylı temsil gerekir.
EORI ile KDV numarası aynı şey mi?
Hayır. EORI genellikle firmanın vergi numarasından türetilir ama ayrı bir kayıttır. Alıcınızın KDV numarasını almanız EORI’sinin olduğunu göstermez; ikisini ayrı ayrı sormak gerekir.
Alıcımın EORI numarasını nasıl doğrularım?
Avrupa Komisyonu’nun çevrimiçi doğrulama servisiyle sorgulanır. Numaranın geçerli olup olmadığı görünür; firma adı ve adresi ise ancak ilgili firma yayınlanmasına izin verdiyse gösterilir.
Alıcının EORI’si yoksa ne olur?
İthalat beyannamesi verilemez. Mal limanda veya terminalde bekler; serbest gün süresi dolarsa demuraj ve ardiye işlemeye başlar. Kayıt işlemi ülkeye göre birkaç gün sürebilir, bu yüzden yüklemeden önce sorulmalıdır.
Bir üye ülkeden alınan EORI diğerlerinde geçerli mi?
Evet. EORI AB genelinde tek bir sistemde tutulur; bir üye ülkede alınan numara 27 ülkenin tamamında geçerlidir, ikinci bir kayıt gerekmez.
DDP satışta EORI sorununu nasıl çözüyorsunuz?
İki yol var: üçüncü ülke EORI’si almak ya da AB’de yerleşik bir gümrük temsilcisi üzerinden dolaylı temsille beyan vermek. İkincisi daha hızlıdır ama temsilci vergi borcunda müteselsil sorumlu olur; yapıyı teklif aşamasında netleştiriyoruz.
EORI ile AEO arasındaki fark nedir?
EORI bir kimlik numarasıdır, herkese verilir. AEO ise yetkilendirilmiş yükümlü statüsüdür: ayrı başvuru, mali yeterlilik ve denetim gerektirir ve gümrük işlemlerinde kolaylık sağlar. AEO, EORI üzerine kurulur.
Avrupa’ya ilk kez satış yapıyorsanız veya alıcınızın kaydından emin değilseniz, teklif aşamasında birlikte kontrol edelim. Gümrükleme hizmetleri sayfamıza bakabilir ya da doğrudan teklif formunu doldurabilirsiniz.