Kısaca: AB’ye giden sanayi ürünlerinde gümrük vergisinden muafiyet için A.TR dolaşım belgesi kullanılır. Tarım ürünleri ve çelik ürünlerinde ise A.TR geçmez; bu ürünlerde tercihli menşei gösteren EUR.1 gerekir. İki belge de gümrük vergisini etkiler, ithalat KDV’sini kaldırmaz.
A.TR belgesi nedir?
A.TR, Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki Gümrük Birliği kapsamında kullanılan bir dolaşım belgesidir. Sanayi ürünlerinin AB’ye gümrük vergisi ödenmeden girebilmesi için alıcının gümrüğüne sunulur. Belgeyi ihracatçı düzenler, Türk gümrük idaresi onaylar (vize eder).
Önemli bir ayrıntı: A.TR bir menşe belgesi değildir. Malın Türkiye’de üretildiğini değil, gümrük birliği içinde serbest dolaşımda olduğunu gösterir. Bu yüzden üçüncü bir ülkeden gelip Türkiye’de vergileri ödenerek serbest dolaşıma girmiş bir sanayi ürünü de A.TR ile AB’ye gönderilebilir.
EUR.1 belgesi nedir?
EUR.1, malın tercihli menşeini gösteren dolaşım sertifikasıdır. Gümrük birliğinin kapsamadığı ürünlerde, yani tarım ürünlerinde ve çelik ürünlerinde Türkiye ile AB arasındaki tercihli rejimden yararlanmak için kullanılır. Türkiye’nin serbest ticaret anlaşması olan ülkelerle ticarette de indirimli ya da sıfır vergi için EUR.1 veya anlaşmada öngörülen menşe beyanı istenir.
A.TR ile EUR.1 arasındaki fark
| A.TR | EUR.1 | |
|---|---|---|
| Ne gösterir | Malın gümrük birliği içinde serbest dolaşımda olduğunu | Malın tercihli menşeini |
| Hangi ürünler | Sanayi ürünleri | Tarım ürünleri ve çelik ürünleri; STA ülkeleriyle ticaret |
| Hangi ülkeler | AB ülkeleri | AB (bu ürünlerde) ve serbest ticaret anlaşması olan ülkeler |
| Etkisi | Gümrük vergisi uygulanmaz | Anlaşmadaki indirimli veya sıfır vergi uygulanır |
| İthalat KDV’si | Ödenir | Ödenir |
A.TR ne kadar süre geçerlidir?
A.TR, gümrük idaresince vize edildiği tarihten itibaren dört ay içinde alıcı ülkenin gümrüğüne sunulmalıdır. Bu süre ancak doğal afet gibi istisnai ve belgelenebilir durumlarda aşılabilir. Ro-Ro veya uzun transit sürelerinde bu tarihi baştan hesaba katmak gerekir.
Sık yapılan hatalar
- Tarım ürününü A.TR ile göndermek. Fındık, kuru meyve gibi ürünlerde A.TR geçmez; belge reddedilir ve vergi istenebilir.
- Çelik ürünlerini sanayi ürünü sanmak. Çelik ürünleri gümrük birliğinin dışında kalır, EUR.1 gerekir.
- A.TR’nin KDV’yi de kaldırdığını düşünmek. Alıcı ülkede ithalat KDV’si her durumda ödenir.
- Fatura ile belge bilgilerinin uyuşmaması. Kap sayısı, ağırlık veya mal tanımındaki farklar gümrükte bekletmeye yol açar.
Bu belgeler taşımada nerede devreye girer?
Belge, malla birlikte alıcı ülkenin gümrüğüne gider. Karayolunda veya Ro-Ro ile AB’ye giden yüklerde çoğu zaman T1 transit beyannamesi de açılır; T1 transit sırasında vergiyi askıya alır, A.TR ise varışta vergiden muafiyeti sağlar. İkisi farklı belgelerdir ve genellikle birlikte kullanılır.
Edora olarak sevkiyattan önce ürün grubuna göre hangi belgenin gerektiğini sizin ve alıcınızın gümrükçüsüyle birlikte kontrol ediyoruz. Hat bazında süre ve belge bilgisi için: İtalya nakliye, Almanya nakliye ve gümrükleme hizmetlerimiz.
A.TR belgesi nasıl alınır?
- Belge doldurulur: A.TR, ihracatçı veya onun adına işlem yapan gümrük müşaviri tarafından doldurulur. Malın tanımı, kap adedi, ağırlık ve fatura bilgileri ihracat beyannamesiyle birebir aynı olmalıdır.
- Oda onayı: Belge, ihracatçının kayıtlı olduğu ticaret veya sanayi odası üzerinden onaylanır. Ticaret Bakanlığı’nın menşe ispat ve dolaşım belgelerini elektronik ortamda onaylama ve vize uygulaması sayesinde bu adım büyük ölçüde elektronik yürür.
- Gümrük vizesi: İhracat beyannamesiyle birlikte gümrük idaresine sunulur ve gümrükçe vize edilir. Vizesiz A.TR ile AB’deki ithalatta gümrük birliği hükümlerinden yararlanılamaz.
- Alıcıya iletilir: Belge, AB’deki ithalat gümrüklemesinde kullanılmak üzere alıcıya veya onun gümrük temsilcisine gönderilir.
EUR.1 için de süreç benzerdir; fark, EUR.1’in tercihli menşei kanıtlaması ve bu nedenle menşe kurallarının ayrıca karşılanması gerekmesidir. İki belgenin karşılaştırmalı tablosu için A.TR ile EUR.1 farkı rehberimize bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
A.TR menşe belgesi midir?
Hayır. A.TR malın Türkiye–AB gümrük birliği içinde serbest dolaşımda olduğunu gösteren bir dolaşım belgesidir. Tercihli menşei gösteren belge EUR.1’dir.
A.TR ile EUR.1 arasındaki fark nedir?
A.TR sanayi ürünlerinde AB’ye gümrük vergisiz girişi sağlar. EUR.1 ise tarım ve çelik ürünlerinde ve serbest ticaret anlaşması olan ülkelerle ticarette tercihli menşei gösterir.
Tarım ürünlerinde hangi belge kullanılır?
Tarım ürünleri gümrük birliğinin kapsamı dışındadır; AB’deki tercihli vergiden yararlanmak için EUR.1 gerekir. Ürüne göre ayrıca sağlık ve bitki sağlığı sertifikaları istenir.
A.TR ne kadar süre geçerlidir?
Gümrük vizesinden itibaren dört ay içinde varış ülkesinin gümrüğüne sunulmalıdır.
A.TR varsa ithalatta hiç vergi ödenmez mi?
Gümrük vergisi ödenmez, ancak alıcı ülkenin ithalat KDV’si ödenir.
A.TR’yi kim düzenler?
Belgeyi ihracatçı düzenler ve Türk gümrük idaresi onaylar. Alıcının gümrükte sunabilmesi için belge malla birlikte veya ayrıca gönderilir.